De Gelderlander, In bedrijf
Twan Dohmen 07-11-19

Ook wie blind of slechtziend is, moet een krant, tijdschrift of boek kunnen lezen. Dedicon in Grave zorgt daarvoor.

‘Iedereen moet mee kunnen doen. Blind, slechtziend of een leesbeperking mag geen belemmering zijn om de krant, een tijdschrift of een boek te lezen”, zegt Maarten Verboom (58), directeur van Dedicon.
Een vrouwelijke voorlezer zit in een studio achter een microfoon en een beeldscherm. Ze leest voor.

Foto: Ed van Alem

Dedicon is in 2000 ontstaan na samenvoeging van de blindenbibliotheken in Nederland, zoals Le Sage ten Broek in Nijmegen er een was. Het is een soort productiecentrum en verzendhuis van gesproken media voor zo’n 40.000 mensen met een zichtbeperking. Per post of via internet krijgen ze naar behoefte iedere week of maand een overzicht van de belangrijkste artikelen uit de krant of tijdschrift toegestuurd.

Ook hele boeken worden omgezet in voor blinden en slechtzienden begrijpelijke taal. Niet alleen als gesproken boek, maar ook in de vorm van een boek in braille.

Steeds vaker gebeurt dit ook digitaal, waarbij de ontvanger via een spraakcomputer vanachter de pc een boek beluistert of de tekst met een druk op het toetsenbord rechtstreeks kan lezen in braille. Braille is de standaardtaal wereldwijd voor mensen met een zichtbeperking, op basis van zes voelbare puntjes.

Een belangrijk onderdeel van de boeken is bedoeld voor het onderwijs. Zo’n 20.000 scholieren en studenten maken hier gebruik van. De doelgroep is nog veel groter. Alleen al in Nederland hebben tussen de 250.000 en 300.000 mensen beperkt of geen zicht. Een grote groep bestaat uit ouderen. ,,Lang niet iedereen kunnen wij helpen, omdat de geest niet meer afdoende werkt”, verklaart Verboom.

Maarten Verboom

Maarten Verboom (foto: Ed van Alem)

Reliëf

Dedicon maakt ook tekeningen en plattegronden in reliëf. “Dat is erg handig als je onderweg bent in een stad of een land wilt bezoeken. Door met je hand over de tekening te gaan, kun je je oriënteren. Voor fysiek gehandicapten zoals rolstoelers is al heel wat aangepast in gebouwen en op straat. Voor mensen met een zichtbeperking is dat nog veel minder.”
Voor musea bijvoorbeeld zijn er reliëftekeningen van de beroemde schilders Rembrandt en Mondriaan. Ander voorbeeld is een voelbare tekening van een boom. Door de bijbehorende QR-code (ook in reliëf) daarvan te scannen, krijgt de slechtziende lezer extra informatie te horen via spraak of te lezen in braille.

Club Orange

“Wij zijn continue in gesprek met onze doelgroep om te peilen wat hun mening of behoefte is”, zegt Verboom. “Zij moeten aangeven wat ze willen, zij kunnen samen met ons een oplossing aandragen of bedenken. Die samenwerking, dat is de basis om verder te komen. De Club Orange is zo’n denktank. Speciaal voor jongeren. Ze praten mee over nieuwe ontwikkelingen, maar worden ook ad hoc gevraagd naar hun ideeën.”De ontlezing zet zich ook door onder de doelgroep die Dedicon wil bereiken. “Verdere digitalisering geeft veel technische voordelen. Daarnaast zijn wij steeds meer gaan denken in beeld.”

“Lange teksten raken uit de gratie, een plaatje zegt soms veel meer. Daarom worden onze reliëftekeningen ook steeds belangrijker. Bij de ingang van ieder gemeentehuis of museum zou een plattegrond van het gebouw in reliëf moeten hangen. Wij hebben nog een lange weg te gaan.”

Word ook een van de onzichtbare helden

Ruim 150 vrijwilligers werken in de hoofdvestiging in Grave. In elf studio’s wordt voorgelezen. “Onze vrijwilligers zijn onze helden. Zij zorgen ervoor dat iedereen die niet of moeilijk kan lezen tóch gewoon mee kan doen in onze wereld”, zegt directeur Maarten Verboom. “Wil jij net als hen zorgen voor gelijke kansen? Word dan ook een van onze helden.”
Vacatures voor vrijwilligers zijn er niet alleen voor nieuwe voorlezers. Jongeren zijn ook welkom als redacteuren en technici. In het hele land zijn ook ‘ervaringsdeskundigen’ nodig, die de producten van Dedicon testen. “Wij willen van de doelgroep zelf weten, waar behoefte aan is.”

Onzichtbare helden is een samenwerkingsproject met de Vrijwilligerscentrale Nijmegen. Meer informatie over vrijwilligerswerk bij Dedicon staat op de website. De oudere (30+) vrijwilligers kunnen zich aanmelden op www.ikhoorjegraag.nl.

Tekstgrootte tool
Contrast